Western Poleshuks

Західнополіський говір української мови

GN — Sat, 05 Nov 2005 13:18:46 -0700

(З енциклопедії 'Українська мова' (Київ, 2000))

ЗАХІДНОПОЛІСЬКИЙ ГОВІР, волинськополіський говір — один із старожитніх говорів північного наріччя. Охоплює територію майже всієї Волинської і пн.-зх. районів Ровенської областей, а також Берестейщини і Пінщини в Білорусі. До нього тісно прилягають надбузькополіські говірки (відомі в науці під назвою підляські), що побутують на лівобережжі р. Західний Буг, тягнучись уздовж нього смугою 40 — 50 км до р. Нарев.

Яновские лабуры

GN — Sat, 05 Nov 2005 13:06:35 -0700

Янаускiя лабары: гiсторыка-этнаграфiчны нарыс

На Беларусi уласныя прафесiйныя збiральнiкi сродкау на патрэбы царквы сталi дзейнiчаць з часоу Рэчы Паспалiтай. Найбольшую вядомасць набылi Мсцiслаускiя кубракi i Янаускiя лабары. Першыя з/яулялiся жыхарамi г. Мсцiслауля Магiлеускай губ. другiя - м. Янау Кобрынскага пав. Гродзенскай губ. i для кубракоу, i для лабарау хаджэнне з мэтаю збору сродкау на будаунiцтва храмау было прафесiйным заняткам. Частку ахвяраванняу яны пакiдалi сабе. Пракантраляваць колькасць сродкау, якiя не даходзiлi да царквы, было амаль немагчыма. Каб неяк змагацца са злоужываннямi вакол дадзенай богаугоднай справы, прашакам выдавалiся кнiжкi з сургучнай пячаткай i пасведчаннем кансiсторыi. У гэтыя кнiжкi запiсваляся колькасць ахвяруемых грошау. Але, канечне, запiсы рабiлiся не зауседы. Ахвяраваннi ж у выглядзе палатна, зерня i розных рэчау, заставалася у зборшчыка.

Найноўшая гісторыя яцвягаў

GN — Sat, 05 Nov 2005 12:57:44 -0700

Андрэй Дынько
Найноўшая гісторыя яцвягаў

Published in the September 2000 issue of ARCHE .
Reproduced here by kind permission of the author.

Спроба стварыць літаратурную заходнепалескую мову на аснове гаворак Берасцейшчыны й Піншчыны, а таксама дабіцца прызнання насельніцтва гэтых рэгіёнаў асобным народам была зробленая ў 1985-1996 гадах Міколам Шэляговічам і групай маладой інтэлігенцыі - выхадцамі з паўднёвага захаду Беларусі. Спачатку гэтая ініцыятыва займела шырокі грамадскі рэзананс і многа сімпатыкаў, але неўзабаве кола актывістаў рэгіяналісцкага руху пачало імкліва звужацца - пасля таго як М.Шэляговіч стаў навязваць "яцвяжскую тэорыю" паходжання берасцейцаў і пінчукоў і зрабіў стаўку на развіццё перанасычанага неалагізмамі і архаізмамі варыянту мовы, адарванага ад народных гаворак. Адпалохвала людзей і ягоная імпэтная палітычная дзейнасць.

Карскі і Рыціх адносілі Берасцейшчыну й Піншчыну да этнаграфічна ўкраінскіх тэрыторыяў, Доўнар-Запольскі - да беларускіх. Украінскія і беларускія нацыяналісты аспрэчвалі гэтыя рэгіёны, заселеныя "тутэйшым" насельніцтвам з аслабленай нацыянальнай свядомасцю. У першай палове ХХ стагоддзя ўкраінская тоеснасць тамака яўна пераважала, але беларуская стала ўмацоўвацца з далучэннем гэтых земляў да БССР.

Western Poleshuks - Западные полешуки

GN — Sat, 05 Nov 2005 12:43:28 -0700

Western Poleshuks are people living in the South-Western Belarus, in the area located approximately between Brest on the West and Luninets on the East.
Most of them are officially considered to be ethnic Belarussians, though they speak a specific dialect much closer to Ukrainian than to Belarussian. That is why some politicians in Ukraine call them 'Ukrainians of the Brest Region' ('Ukraintsi Beresteishchyny').

Usually, Western Poleshuks do not like being involved in any politics, including issues like that; however, there was a handful of them who claimed that Western Poleshuks should be recognized as a separate ethnic group with their own language (the fourth Eastern-Slavic language, along with Russian, Ukrainian, and Belarussian). In late 80's, these people organized a movement called Polisse and published a local-language newspaper called Zbudinne. They also tried to develop a standard for the 'literary Western-Polessian language'. However, they failed to stir up much enthusiasm among the local people, and the newspaper was eventually closed.

If you understand Belarussian, I would recommend an article called "The Modern History of Yatviagi" ("Найноўшая гісторыя яцвягаў)" by Andrei Dyn'ko published in ARCHE magazine (thanks a lot to the author for his permission to place it here, and to Mikola Ramanouski for letting me know about this article and sending me the text!)